Competenties ontwikkelen: van inzicht naar ander gedrag

Competenties ontwikkelen begint vaak met de vraag: waar ben ik goed in en wat kan beter? Een goed startpunt. Maar daarna wordt het pas echt interessant. 

Want weten wat je wilt ontwikkelen is nog niet hetzelfde als het kunnen toepassen op je werk. 

Gebruik daarom dit stappenplan.

De aanpak in het kort:

1. Maak je competentie concreet
2. Kies je invloeddoel
3. Onderzoek je automatische patronen
4. Oefen met alternatief gedrag
5. Onderzoek het effect van je gedrag
6. Pas het toe in je werk

We werken de stappen hieronder verder uit. Zo vertaal je jouw ontwikkelpunt naar gedrag dat je kunt oefenen, bijsturen en toepassen in je werk.

Stap 1: Maak je competentie concreet

“Beter communiceren” is te vaag. Maak het kleiner en specifieker. 

Bijvoorbeeld: 

• Ik wil in vergaderingen mijn standpunt scherper formuleren. 
• Ik wil weerstand onderzoeken in plaats van de ander proberen te overtuigen. 
• Ik wil mijn grens aangeven voordat ik te veel op mijn bordje krijg. 
• Ik wil mijn advies steviger neerzetten bij het management. 

Hoe concreter het gedrag, hoe makkelijker je kunt oefenen. 

Stap 2: Kies je invloeddoel

Wat wil je dat er na het gesprek anders is? Wil je een besluit? Begrip? Commitment? Een vervolgstap? Meer eigenaarschap bij de ander? 

Een competentie werkt pas als je weet wat het doel ervan is. 

Stap 3: Onderzoek je automatische patronen

Iedereen heeft voorkeursgedrag. Misschien ben je goed in verbinden, maar te voorzichtig in het stellen van grenzen. Misschien ben je inhoudelijk sterk, maar maak je geen verbinding met de ander. Misschien inspireer je anderen makkelijk, maar vind je het moeilijk om projecten af te maken. 

De vraag is niet: wat is goed of fout? De vraag is: wat werkt er op dit moment, in deze situatie? 

Stap 4: Oefen met alternatief gedrag

Nieuw gedrag leer je niet door er alleen over te lezen. Je moet het doen. Bijvoorbeeld in een training waarin je oefent met realistische situaties. Dat heet ervaringsgericht leren. 

Je merkt dan meteen wat er gebeurt als je iets anders probeert. Je voelt waar je spanning zit. Je ziet welk effect je hebt op anderen. En je ontdekt dat er meer mogelijk is dan de reactie die je automatisch kiest. 

Stap 5: Onderzoek het effect van je gedrag

Nu is het tijd om feedback te verzamelen. Vraag niet alleen: “Deed ik het goed?”, want dat geeft te algemene antwoorden. Onderzoek liever welk effect jouw gedrag had op de ander, het gesprek of de samenwerking. 

Stel vragen als: 

• Wat kwam duidelijk over?  
• Waar verloor je de aandacht?  
• Welk effect had mijn toon op jou?  
• Wanneer merkte je dat ik ging pushen of me terugtrok?  
• Wat maakte dat je wel of niet mee wilde bewegen? 

Je kijkt dus niet naar goed of fout, maar naar gedrag en effect. En daar leer je van: welk gedrag helpt in deze situatie, en welk gedrag kan anders?

Stap 6: Pas het toe in je werk

Een competentie is pas ontwikkeld als je hem kunt inzetten in je werk. Kies daarom één praktijksituatie per week waarin je bewust oefent. 

Wanneer helpt een training bij competentieontwikkeling? 

Niet elke competentie vraagt meteen om een training. Soms kom je al verder met coaching, intervisie of gericht oefenen in je werk.

Een training is vooral zinvol als: 

• je steeds tegen dezelfde situaties aanloopt;  
• je weet wat je zou moeten doen, maar het niet doet op het moment zelf;  
• je boodschap anders overkomt dan je bedoelt;  
• je meer effect wilt hebben in gesprekken met collega’s, klanten of stakeholders;  
• je wilt oefenen in een veilige omgeving met mensen die jou een eerlijke spiegel geven.  

Bij Zuidema kun je niet achteroverleunen. Je oefent, onderzoekt je patronen en probeert nieuw gedrag uit. Spannend? Soms. Leerzaam? Zeker. 

Benieuwd hoe dat voor jou kan werken? Volg de gratis teasertraining van Inzicht in Invloed®!