Zo ga je om met een fight-flight-freeze-reactie in stresssituaties!

Geschreven op maart 24, 2020 – Categorie: Communicatie

Deel via

Zo ga je om met een fight-flight-freeze-reactie in stresssituaties!

In tijden van crisis reageert iedereen anders. Verandering maakt in eerste instantie altijd angst los bij ons mensen. Omdat ons brein deze situatie niet kent en gefocust is op zijn taak: ons laten overleven, reageren we automatisch met angst als afweermechanisme.

Door de hormonen die vrijkomen in stresssituaties reageren wij van nature vanuit een fight-flight-freeze-reactie (onderzocht door de Amerikaanse fysioloog Walter Bradford Cannon).

Hoe kan jij omgaan met collega’s of medewerkers die blijven hangen in een fight-flight-freeze reactie in tijden van Corona?

 

Fight-reactie

Bij een fight reactie schiet iemand in de tegenaanval. Wie die dit doet laat weinig ruimte voor jou en heeft een stevig oordeel over wat er gebeurt. Hij of zij kan sarcastisch worden en gaat iedereen van zijn of haar gelijk proberen te overtuigen.

Voorbeeld: Iemand vindt het eng om de komende tijd via videobellen te vergaderen omdat diegene de techniek niet snapt. Hij of zij gaat hard tegen dit voorstel in en gaat het bagatelliseren “Dat gaat nooit lukken. Dat hebben we toch al eerder geprobeerd. Dan gingen mensen van thuis inbellen die niet bij de meeting aanwezig konden zijn. Die waren dan alleen maar afgeleid of het geluid was slecht. Dat werkt niet.” 

Doorbreken: Je helpt iemand uit de fight te komen door hem of haar het gevoel te geven dat de boosheid er mag zijn. Dit lukt vooral door actief te luisteren. Vat de inhoud samen en ook wat onder zijn of haar boodschap zit, de emotie. Laat wel zien dat je net zo ‘sterk’ bent als de ander. Wees net zo stevig in je toon (behalve als de ander agressief is, blijf dan gewoon krachtig). Maak duidelijk dat je dit aan kan, daardoor wordt het veilig voor de ander.

Voorbeeld ingaand op de situatie hierboven: “Dus jij hebt daar slechte ervaringen mee, klopt dat? Dan kan ik me wel voorstellen dat je sceptisch bent. Wat ging er toen precies mis?”

Flight-reactie

Bij deze reactie wil iemand het liefste weg, vluchten. Dat kan uiteindelijk niet maar aan de lichaamstaal is te zien dat diegene zich niet prettig voelt. Iemand draait dan om de hete brei heen en zoekt steun bij mensen die er hetzelfde in zitten. Een slachtofferrol innemen past bij deze reactie.

Voorbeeld: Het MT heeft een koerswijziging gecommuniceerd die is aangebracht i.v.m. de ontwikkelingen rondom het Coronavirus, waarbij het project van je collega ineens hoogste prioriteit en een nog strakkere deadline heeft gekregen. Je collega komt bij jou “Heb je gezien dat ze de deadline hebben ingekort, dat red ik nooit. Ineens is het project wél belangrijk. Dat hadden ze ook wel met mij kunnen overleggen…”

Doorbreken: De persoon voor je is voornamelijk bang. Inspireer deze persoon om te handelen alsof diegene niet bang was. Het kan helpen als je allereerst erkent dat hij of zij het spannend vindt (koppelen) en daarna een positief beeld schetst van de eindsituatie (visie delen).

Voorbeeld ingaand op de situatie hierboven: “Dus je vindt het jammer dat ze dit zonder jou erbij te betrekken hebben besloten? Stel je nou eens voor dat dit project een groot succes wordt en we mede dankzij jouw inzet deze crisis succesvol doorlopen, dan gaat het MT jou straks zeker bij veel meer dingen betrekken, dat zou toch tof zijn?”

Freeze-reactie

In een freeze toestand weet iemand niet meer wat te doen. Hij of zij zal letterlijk stilvallen, of vanuit een automatische piloot reageren en is vaak niet in contact, het is dan lastig om een connectie te maken met diegene.

Voorbeeld: Je kondigt in je team aan dat er geen werk meer is door de impact van het virus en dat teamleden voor nu even niks kunnen doen. Een medewerker reageert na even niks te hebben gezegd met een panische ondertoon “Maar hoe doe ik dat dan met de kinderen? En wat moet ik dan gaan doen? Ik weet niet hoe ik dat thuis moet gaan vertellen. Wat gebeurt er dan met onze banen?”

Doorbreken: Als iemand in de freeze zit heeft diegene tijd nodig om bij te komen. Dit kan door rust te nemen, maar het kan ook juist goed zijn om even te bewegen. Het is belangrijk dat je de persoon in de freeze niet verder pusht maar ruimte geeft (afstand nemen).

Voorbeeld ingaand op de situatie hierboven: “Dat gaat allemaal goed komen. Zullen we anders even beiden een glaasje water pakken en dan gaan we over 5 minuutjes even met elkaar zitten, zodat ik al je vragen kan beantwoorden.”

Vang signalen op!

Kortom, deze crisis doet ook beroep op jouw communicatie skills. Collega’s zitten met allerlei emoties en iedereen reageert anders op stresssituaties en heeft daarom ook iets anders nodig.

Het is dan bijzonder belangrijk dat jij geduld en rust hebt. Dus zorg dat jij in elk geval niet in een fight-fligh-freeze reactie blijft hangen en neem rust en geduld mee in elk gesprek. Dit is een extra uitdaging natuurlijk, omdat er nu alles zo snel gaat en zo veel verandert.

Maar dit is cruciaal als jij een verschil wilt maken en je team, collega’s of organisatie op een goede manier mee wilt nemen door de crisis.

Creëer rust in jezelf zodat jij open staat voor de signalen van de ander en hierop kan anticiperen. Zo maak jij het verschil in deze crisis!

Deel dit artikel via

Gerelateerde artikelen

Invloed in het dagelijkse leven

Benieuwd hoe invloed werkt in de praktijk? Lees het op onze blog.

Lees alle artikelen