Backfire-effect: waarom je niet altijd je gelijk krijgt als je gelijk hebt

Geschreven op november 30, 2020 – Categorie: Communicatie, Overtuigen

Deel via

Backfire-effect: waarom je niet altijd je gelijk krijgt als je gelijk hebt

Je hebt een briljant idee, maar je collega wil er niets van weten. Je hebt goede argumenten waarom jouw idee zo geniaal is en haalt er een aantal cijfers en feiten bij om dit te versterken. Alles wijst er op dat jouw idee het beste is, maar toch kun je je collega daar niet van overtuigen. Onbegrijpelijk!

Wat blijkt? Je collega kan daar eigenlijk niet zoveel aan doen. Wanneer je geconfronteerd wordt met tegengestelde feiten die tegen een diepgeworteld geloof ingaan, kan je brein ervoor kiezen deze feiten naast zich te leggen en nog dieper te gaan geloven in haar eigen standpunt; het Backfire-effect.

Soms kan het dus zelfs méér kwaad dan goed doen om bewijs te geven van een denkfout. Dit proces noemen ze het Backfire-effect.

‘’Een cognitieve vooringenomenheid zorgt ervoor dat mensen informatie verwerpen die in tegenspraak is met hun overtuigingen, of zorgt dat ze informatie interpreteren op een manier die deze overtuigingen bevestigt.’’

Dat effect treedt nog sterker op als je een diepgewortelde overtuiging in twijfel trekt, die deel uitmaakt van de identiteit of ideologie van je gesprekspartner. Het gevoel dat je fout zit roept negatieve emoties op en hebben een negatieve invloed op het vermogen om corrigerende informatie te accepteren. Je brein zoekt een manier om de impact van het tegensprekende bewijs te verkleinen door de informatie af te wijzen of te falsificeren.

Hoe voorkom je het Backfire-effect bij iemand anders?

 
#1: Maak de ander bewust van het Backfire-effect

Verminderen van de cognitieve vooringenomenheid (of onjuiste conclusies), kan in sommige situaties door iemand bewust te maken van zijn of haar vooringenomenheid. Dit is getoetst in een studie waarin de vooringenomen mening van mensen over federale welzijnsprogramma’s werd onderzocht.

Het bleek dat de meerderheid van de deelnemers zeer slecht geïnformeerd was over de aard en omvang van deze programma’s. De onderzoekers ontdekten dat de deelnemers die het minst geïnformeerd waren, over het algemeen de grootste vertrouwen hadden in hun kennis.

De onderzoekers wilden de deelnemers bewust maken van hun vooringenomenheid zonder hen te overtuigen met argumenten. Dit deden ze door de deelnemers eerst zelf een inschatting te laten maken van het percentage dat de overheid aan welzijn besteedt. Vervolgens werd hen gevraagd welk percentage van het budget volgens henzelf aan welzijn moest worden besteed.

Door deze vragen achter elkaar te stellen hebben de deelnemers hun perceptie van de werkelijkheid vergeleken met het door hen juist gevonden bestedingsniveau, voordat werd verteld welk deel van het budget in werkelijkheid aan welzijn wordt besteed. In de meeste gevallen was het werkelijke bestedingsniveau lager dan de perceptie van de werkelijkheid en zelfs dan dat zij vonden dat het moest zijn. Doordat zij zelf tot deze conclusie kwamen, zagen ze in dat ze een vooringenomen conclusie hadden getrokken.

#2: Keep it simple

Mensen die een complexe verklaring horen, wijzen deze vaak af ten gunste van een eenvoudiger alternatief. Dit wordt ook wel het overkill-backfire effect genoemd.  Probeer het dus simpel te houden. Zorg dat jouw argumenten gemakkelijk te lezen en te begrijpen zijn en houd het beknopt. Informatie die gemakkelijk te verwerken is, wordt eerder als waar geaccepteerd. Als het aankomt op het weerleggen van verkeerde informatie, is meer minder. Het lijkt logisch: hoe meer (goede) argumenten, hoe sneller je de ander overtuigt. Het tegendeel is vaak waar. Hoe meer argumenten je gebruikt om je punt duidelijk te maken, hoe minder waarde de ander geeft aan ieder argument voor zich. Houd je zinnen daarom kort en krachtig. Laat hulpwerkwoorden (zullen, kunnen etc.) en afzwakkende woorden als ‘eigenlijk’ en ‘misschien’ achterwege.

#3: Geef de nieuwe informatie op een niet-confronterende manier

Wanneer je probeert iemand zijn standpunt te veranderen, moet je onthouden dat de manier waarop je informatie presenteert, net zo belangrijk is als welke informatie je presenteert. Geef de nieuwe informatie op een niet-confronterende manier, zodat mensen de nieuwe feiten kunnen internaliseren en zelf tot een nieuwe conclusie kunnen komen. Stel je voor; jouw gesprekspartner is er heilig van overtuigd dat de nieuwsbrief geoptimaliseerd moet worden, terwijl uit de resultaten blijkt dat deze goed presteert.

Stel dan eerst vragen aan je gesprekspartner: ‘’Wat zou de openrate gemiddeld moeten zijn volgens jou?’’ en ‘’Wat denk jij dat de gemiddelde openrate in onze branche is (benchmark)?’’  Etc. Laat je gesprekspartner eerst zelf een schatting doen voordat je de werkelijke resultaten deelt. Je geeft je gesprekspartner de kans zelf tot de conclusie te komen dat hij of zij een vooringenomen conclusie had getrokken.

Zoals de onderzoekers bijvoorbeeld ook hebben gedaan (punt 1). Wanneer mensen jou beschouwen als onbeschaafd of vijandig, zullen ze eerder twijfelen aan de geldigheid van jouw argument, zelfs als het argument rationeel en gegrond is. Dus ga niet met de vinger wijzen, maar ga een gesprek aan.

Nu weet je dus waarom feiten ons niet altijd van gedachten doen veranderen. Het gevoel fout te zitten roept negatieve emoties op waardoor we het moeilijk vinden corrigerende informatie te accepteren. De manier waarop je iemand probeert te overtuigen van jouw gelijk is dus van grote invloed. Hoe ‘vijandiger’ je dit doet, hoe sneller de ander jouw argumenten wegwuift of gaat falsificeren. Graaf geen kuil voor jezelf en pas de bovenstaande tips toe en maak de ander bewust van het Backfire-effect!

”Wij zijn Zuidema. Al meer dan 40 jaar trainen wij ambitieuze professionals in hun invloedgedrag. Benieuwd hoe dit voor jou werkt?”

Deel dit artikel via

Gerelateerde artikelen

Invloed in het dagelijkse leven

Benieuwd hoe invloed werkt in de praktijk? Lees het op onze blog.

Lees alle artikelen